تَتَأدَّى « 1 » إليها جَميعُ الصُّوَرِ المَحسُوسَةِ ، و مَحَلُّها أوَّلُ البَطنِ المُقَدَّمِ من الدِّماغِ . محسوسات آدمى بدان و اصل مىگردد و جايگاه آن بخش نخست از بطن مقدم مغز است . و أمّا الخَيالُ فهى الّتى تَحفَظُ ما تَقبَلُهُ « 2 » الحِسُّ المُشتَرَكُ من الصُّوَرِ المَحسُوسَةِ بَعدَ الغَيبُوبَةِ ، و مَحَلُّها « 3 » آخِرُ البَطنِ المُقَدَّمِ « 4 » من الدِماغِ . خيال آن است كه اثر محسوسات موجود در حس مشترك را ، پس از غيبت محسوسات خارجى ، در خود نگاه مىدارد و جايگاه آن بخش آخر از بطن مقدم مغز است . « 5 » و أمّا « 6 » المُتَصَرِفَةُ ، فهى الّتى تَتَصَرَّفُ في المَحسُوسَةِ « 7 » و مَعَانيها الجُزئيَّةِ بِالتَّركيبِ و التَفصيلِ ، مثلُ أن تَتَخَيَّلَ « 8 » إنساناً ذا رَأسَينِ فَقَد رَكَّبتَ رَأسَينِ علي بَدَنِهِ ، و مثلُ أن تَتَخَيَّلَ إِنساناً عَدِيمَ « 9 » الرَّأسِ فَقَد فَصَّلتَ رَأسَهُ متصرفه آن است كه در صور محسوسه و معانى جزئى آنها تصرف مىكند ؛ يا به نحو چسباندن چند صورت به هم ( مانند تخيل انسان دو سر ) ، و يا به نحو جدا ساختن اجزاى يك صورت ( مانند تخيل انسان

--> ( 1 ) . الف : يتأدى . ( 2 ) . ب : يقبله . ( 3 ) . الف و ب : محله . ( 4 ) . ب : اوّل . ( 5 ) . در اينكه عبارت " بعد الغيبوبة " قيد چه چيزي است بايد توضيح مختصري داد . در ترجمه ، آن را قيد " المحسوسه " گرفته‌ايم نه قيد " تحفظ " . بدين ترتيب غيبت محسوسات خارجي را در ترجمه آورده‌ايم نه غيبت صور محسوسه در حس مشترك را . زيرا اگر مراد مولف اين فقره اخير بود بايد جمله را بدين صورت مىگفت : " . . . فهي التي تحفظ ما تقبله الحس المشترك بعد الغيبوبة صور المحسوسه منها " . ( 6 ) . ب : اما . ( 7 ) . ب : فى الصور المحسوسة . ( 8 ) . ب : يتخيل . ( 9 ) . ب : يتخيله عديم .